هنگام خرید یا اجاره آپارتمان، بیشتر افراد به عواملی مانند موقعیت مکانی، متراژ، نورگیری، امکانات ساختمان و دسترسی به مراکز خدماتی توجه می‌کنند. با این حال، یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که گاهی در میان این معیارها نادیده گرفته می‌شود، ایمنی ساختمان است.
یک آپارتمان مناسب فقط نباید از نظر ظاهری زیبا یا از نظر امکانات رفاهی کامل باشد؛ بلکه باید در برابر خطراتی مانند آتش‌سوزی، نشت گاز، اتصالات برق و سایر حوادث احتمالی نیز شرایط مناسبی داشته باشد.
بسیاری از مشکلات ایمنی ساختمان در بازدیدهای معمولی قابل تشخیص هستند؛ به شرط آنکه بدانیم چه مواردی را بررسی کنیم. در این مطلب با ۸ نکته مهم آشنا می‌شویم که پیش از خرید یا اجاره آپارتمان بهتر است به آن‌ها توجه داشته باشید.
۱. آیا ساختمان سیستم اعلام و اطفای حریق دارد؟
یکی از اولین مواردی که هنگام بازدید از یک آپارتمان باید بررسی شود، وضعیت تجهیزات مقابله با آتش‌سوزی است.
سیستم اعلام حریق وظیفه شناسایی نشانه‌های اولیه آتش یا دود و هشدار دادن به ساکنان را بر عهده دارد. این سیستم می‌تواند شامل آشکارسازهای دود، تجهیزات تشخیص حرارت، شستی اعلام حریق و آژیر هشدار باشد.
در کنار آن، تجهیزات اطفای حریق برای کنترل یا مهار آتش مورد استفاده قرار می‌گیرند. کپسول‌های آتش‌نشانی، سیستم‌های اطفای خودکار و تجهیزات ثابت آتش‌نشانی از جمله امکاناتی هستند که بسته به نوع و مشخصات ساختمان ممکن است وجود داشته باشند.
هنگام بازدید بهتر است از مدیر ساختمان درباره وضعیت این تجهیزات، زمان آخرین سرویس و نحوه عملکرد آن‌ها سؤال کنید. صرف وجود تجهیزات در ساختمان به معنای آماده‌به‌کار بودن آن‌ها نیست.
۲. مسیرهای خروج اضطراری ساختمان چه وضعیتی دارند؟
در زمان وقوع حوادثی مانند آتش‌سوزی، دسترسی سریع و ایمن به مسیر خروج اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل، راه‌پله‌ها، راهروها و خروجی‌های اضطراری باید شرایط مناسبی داشته باشند.
هنگام بازدید از ساختمان به این موارد توجه کنید:
-
راهروها و راه‌پله‌ها با وسایل اضافی مسدود نشده باشند.
-
درهای خروج اضطراری به‌راحتی باز شوند.
-
مسیرهای خروج دارای روشنایی مناسب باشند.
-
علائم راهنمای خروج در محل‌های موردنیاز نصب شده باشند.
-
درهای ضدحریق و تجهیزات مرتبط در شرایط مناسبی قرار داشته باشند.
قرار دادن وسایلی مانند جاکفشی، دوچرخه، گلدان‌های بزرگ و سایر وسایل در مسیرهای مشترک می‌تواند هنگام تخلیه ساختمان مشکل ایجاد کند.
همچنین باید توجه داشت که آسانسور در زمان آتش‌سوزی نباید به‌عنوان مسیر تخلیه استفاده شود، مگر آنکه آسانسور مخصوص تخلیه اضطراری و مطابق دستورالعمل مربوطه طراحی شده باشد.
۳. آیا جعبه آتش‌نشانی در ساختمان وجود دارد و قابل دسترسی است؟
یکی دیگر از موارد مهم در بررسی ایمنی آپارتمان، وجود تجهیزات ثابت آتش‌نشانی در بخش‌های مشترک ساختمان است.
جعبه آتش‌نشانی که با نام فایرباکس نیز شناخته می‌شود، محفظه‌ای برای نگهداری تجهیزاتی مانند شیلنگ، قرقره، نازل و اتصالات مرتبط است. این تجهیزات بسته به طراحی سیستم آتش‌نشانی ساختمان می‌توانند برای مقابله با حریق مورد استفاده قرار بگیرند.
در زمان بازدید از ساختمان بهتر است محل نصب این جعبه‌ها را در طبقات، راهروها یا پارکینگ بررسی کنید. دسترسی به آن‌ها نباید با وسایل اضافی مسدود شده باشد و درب محفظه نیز باید به‌راحتی باز شود.
نکته مهم دیگر، وضعیت نگهداری این تجهیزات است. وجود جعبه خالی، شیلنگ آسیب‌دیده یا اتصالات فرسوده نمی‌تواند نیازهای ایمنی ساختمان را برطرف کند.
نوع و تعداد این تجهیزات به مشخصات ساختمان و طراحی سیستم اطفای حریق بستگی دارد. به همین دلیل، بررسی جعبه آتش نشانی و تجهیزات مرتبط با آن باید بخشی از ارزیابی وضعیت ایمنی ساختمان باشد.
۴. وضعیت سیم‌کشی برق و تابلو برق ساختمان چگونه است؟
مشکلات مربوط به سیستم برق یکی از عوامل بالقوه بروز حوادث در ساختمان‌های مسکونی هستند. سیم‌کشی فرسوده، اتصالات غیراستاندارد، استفاده بیش از ظرفیت از پریزها و تجهیزات برقی معیوب می‌توانند خطراتی مانند اتصال کوتاه و آتش‌سوزی ایجاد کنند.
هنگام بازدید از آپارتمان به وضعیت ظاهری پریزها، کلیدها و تابلو برق توجه کنید. وجود آثار سوختگی، تغییر رنگ، بوی غیرعادی یا سیم‌های آسیب‌دیده می‌تواند نشانه وجود مشکل باشد.
همچنین بهتر است از مالک یا مدیر ساختمان درباره آخرین بررسی سیستم برق و وضعیت تجهیزات حفاظتی مانند فیوزها و کلیدهای محافظ جان سؤال کنید.
البته ارزیابی دقیق سیم‌کشی و ظرفیت سیستم برق باید توسط فرد متخصص انجام شود و بررسی ظاهری به‌تنهایی برای تأیید ایمنی آن کافی نیست.
۵. آیا سیستم تهویه و تجهیزات گازرسانی ایمن هستند؟
نشت گاز و عملکرد نامناسب وسایل گازسوز می‌تواند خطرات جدی برای ساکنان ایجاد کند. به همین دلیل، وضعیت لوله‌کشی گاز، اتصالات، شیرهای قطع‌کن و تهویه محیط باید بررسی شود.
در زمان بازدید به این موارد توجه کنید:
-
لوله‌ها و اتصالات گاز آسیب ظاهری نداشته باشند.
-
وسایل گازسوز دارای شرایط نصب مناسب باشند.
-
دریچه‌های تهویه مسدود نشده باشند.
-
فضای اطراف وسایل گرمایشی از مواد قابل اشتعال خالی باشد.
-
وضعیت دودکش‌ها و مسیر خروج محصولات احتراق بررسی شده باشد.
وجود تهویه مناسب به‌خصوص در آشپزخانه و فضاهایی که وسایل گازسوز در آن‌ها قرار دارند اهمیت زیادی دارد.
اگر بوی گاز احساس شد، نباید کلید برق یا وسایل برقی را روشن یا خاموش کرد. باید از ایجاد شعله خودداری کرد، در صورت امکان بدون به خطر انداختن خود جریان گاز را قطع کرد، محل را ترک کرد و از بیرون با امداد مربوطه تماس گرفت.
۶. پارکینگ و انباری ساختمان چقدر ایمن هستند؟
پارکینگ و انباری از بخش‌هایی هستند که گاهی هنگام بررسی آپارتمان کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند؛ درحالی‌که نگهداری نامناسب وسایل در این فضاها می‌تواند خطرات مختلفی ایجاد کند.
قرار دادن بنزین، مواد شیمیایی قابل اشتعال، رنگ، تینر و سایر مواد خطرناک در محل‌های نامناسب می‌تواند احتمال گسترش آتش را افزایش دهد.
علاوه بر این، پارک کردن خودروها در مسیرهای عبور و خروج یا قرار دادن وسایل اضافی در راهروهای پارکینگ می‌تواند دسترسی نیروهای امدادی را دشوار کند.
هنگام بازدید بهتر است وضعیت تهویه پارکینگ، روشنایی، مسیرهای تردد و نحوه نگهداری مواد قابل اشتعال را بررسی کنید.
۷. وضعیت آسانسور و تجهیزات برق اضطراری چگونه است؟
آسانسور یکی از امکانات مهم در ساختمان‌های چندطبقه است؛ اما ایمنی و نگهداری آن نباید نادیده گرفته شود.
هنگام بازدید از آپارتمان درباره سرویس‌های دوره‌ای آسانسور، وضعیت درها، سیستم توقف اضطراری و قرارداد نگهداری آن سؤال کنید.
همچنین وجود روشنایی اضطراری در راهروها و راه‌پله‌ها اهمیت زیادی دارد. در صورت قطع برق، این تجهیزات می‌توانند به ساکنان کمک کنند مسیرهای مشترک را بهتر تشخیص دهند و با اطمینان بیشتری از ساختمان خارج شوند.
در ساختمان‌های بزرگ‌تر، وجود سیستم برق اضطراری برای تجهیزات ضروری نیز باید متناسب با طراحی و الزامات ساختمان بررسی شود.
۸. آیا مدیریت ساختمان برنامه مشخصی برای نگهداری تجهیزات ایمنی دارد؟
حتی بهترین تجهیزات ایمنی نیز بدون نگهداری مناسب نمی‌توانند عملکرد قابل اطمینانی داشته باشند.
برای مثال، کپسول آتش‌نشانی باید در زمان‌های مشخص بررسی و سرویس شود. سیستم اعلام حریق باید از نظر عملکرد حسگرها و آژیرها کنترل شود و تجهیزات ثابت اطفای حریق نیز باید در شرایط آماده‌به‌کار باقی بمانند.
به همین دلیل، هنگام خرید یا اجاره آپارتمان فقط به وجود تجهیزات توجه نکنید؛ بلکه درباره نحوه نگهداری آن‌ها نیز اطلاعات کسب کنید.
برخی از سؤال‌های مهمی که می‌توان از مدیر ساختمان پرسید عبارت‌اند از:
-
آخرین سرویس تجهیزات آتش‌نشانی چه زمانی انجام شده است؟
-
آیا برای بررسی سیستم اعلام حریق برنامه دوره‌ای وجود دارد؟
-
چه کسی مسئول پیگیری تعمیرات تجهیزات مشترک است؟
-
آیا گزارش بازرسی‌های ایمنی ساختمان ثبت و نگهداری می‌شود؟
-
ساکنان ساختمان با مسیرهای خروج اضطراری و نحوه اطلاع‌رسانی در شرایط بحرانی آشنا هستند؟
وجود یک برنامه مشخص برای نگهداری و بررسی تجهیزات، می‌تواند نقش مهمی در کاهش خطرات احتمالی داشته باشد.
چک‌لیست نهایی ایمنی قبل از خرید یا اجاره آپارتمان
پیش از امضای قرارداد، بهتر است یک بار دیگر بخش‌های مختلف ساختمان را از نظر ایمنی بررسی کنید. موارد زیر می‌توانند به‌عنوان یک چک‌لیست ساده مورد استفاده قرار بگیرند:
-
مسیرهای خروج اضطراری باز و قابل دسترس هستند.
-
سیستم اعلام حریق در ساختمان وجود دارد و وضعیت آن بررسی شده است.
-
کپسول‌های آتش‌نشانی در محل مناسب قرار دارند.
-
جعبه‌های آتش‌نشانی مسدود یا آسیب‌دیده نیستند.
-
سیم‌کشی و تابلو برق وضعیت ظاهری مناسبی دارند.
-
سیستم گازرسانی و تهویه بررسی شده است.
-
پارکینگ و انباری از نظر نگهداری مواد خطرناک شرایط مناسبی دارند.
-
روشنایی اضطراری و تجهیزات مشترک ساختمان بررسی شده‌اند.
چرا ایمنی باید یکی از معیارهای اصلی انتخاب خانه باشد؟
انتخاب یک آپارتمان مناسب فقط به متراژ، قیمت و امکانات رفاهی محدود نمی‌شود. شرایط ایمنی ساختمان نیز به همان اندازه اهمیت دارد؛ زیرا بسیاری از خطرات احتمالی ممکن است در نگاه اول قابل مشاهده نباشند.
بررسی سیستم برق، تجهیزات گازرسانی، مسیرهای خروج، سیستم اعلام حریق و تجهیزات اطفای حریق می‌تواند دید دقیق‌تری از وضعیت ساختمان در اختیار خریداران و مستأجران قرار دهد.
همچنین باید در نظر داشت که ایمنی ساختمان تنها مسئولیت سازنده یا مدیر ساختمان نیست. آگاهی ساکنان، نگهداری صحیح تجهیزات و توجه به نکات پیشگیرانه نیز نقش مهمی در کاهش خطرات دارند.
در نهایت، خانه‌ای که علاوه بر امکانات رفاهی از شرایط ایمنی مناسبی برخوردار باشد، محیط مطمئن‌تری برای زندگی روزمره خانواده فراهم می‌کند.