یک مطالعه جدید نشان می‌دهد مردانی که سدیم بیشتری مصرف می‌کنند، با سرعت بیشتری دچار افت حافظه می‌شوند و این ارتباط حتی مستقل از فشار خون نیز باقی می‌ماند.
به گزارش خبرآنلاین از سلامت نیوز، وقتی به پیامدهای رژیم غذایی پرنمک فکر می‌کنیم، معمولاً اولین چیزی که به ذهن می‌رسد فشار خون بالاست. این موضوع کاملاً اثبات شده است، کاهش مصرف سدیم می‌تواند خطر حمله قلبی و سکته را کم کند.
اما پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند دلیل دیگری هم برای کنترل مصرف نمک وجود دارد: سلامت مغز.
مطالعات آزمایشگاهی روی حیوانات نشان داده‌اند رژیم‌های پرنمک می‌توانند باعث التهاب، آسیب به رگ‌های خونی کوچک مغز و اختلال در حافظه شوند. با این حال، شواهد در انسان‌ها تاکنون متناقض بوده است؛ برخی مطالعات ارتباطی بین مصرف زیاد نمک و افت شناختی پیدا کرده‌اند و برخی دیگر نه.
پژوهشگران معتقدند یکی از دلایل این تناقض، تفاوت‌های فردی، به‌ویژه بین زنان و مردان، در میزان مصرف سدیم و خطر افت شناختی است.
این مطالعه چگونه انجام شد؟
در این تحقیق، داده‌های بیش از ۱۲۰۰ فرد سالمند استرالیایی (با میانگین سنی ۷۱ سال) بررسی شد. هیچ‌یک از شرکت‌کنندگان در ابتدای مطالعه دچار اختلال شناختی نبودند.
شرکت‌کنندگان درباره رژیم غذایی یک‌سال گذشته خود پرسش‌نامه‌ای را تکمیل کردند و بر اساس آن، میزان مصرف روزانه سدیم آن‌ها برآورد شد.
سپس طی ۶ سال، هر ۱۸ ماه یک‌بار، آزمون‌های شناختی مختلفی از آن‌ها گرفته شد، از جمله:
- حافظه رویدادی (یادآوری اتفاقات)
- تشخیص
- عملکرد اجرایی
- زبان
- توجه
محققان همچنین عواملی مانند سن، تحصیلات و ژنتیک مرتبط با خطر آلزایمر را در تحلیل‌ها لحاظ کردند و نتایج را جداگانه برای زنان و مردان بررسی کردند.
نتایج چه بود؟
در نگاه کلی، ارتباط مشخصی بین مصرف سدیم و افت حافظه در کل گروه مشاهده نشد.
اما وقتی داده‌ها بر اساس جنسیت جدا شد، الگوی مهمی ظاهر شد:
- مردانی که در ابتدای مطالعه سدیم بیشتری مصرف می‌کردند، طی ۶ سال افت سریع‌تری در حافظه رویدادی داشتند.
- این ارتباط در سایر جنبه‌های شناختی دیده نشد.
- در زنان، هیچ ارتباط معناداری بین مصرف سدیم و افت حافظه مشاهده نشد.
به‌طور متوسط:
- مصرف روزانه سدیم در مردان: حدود ۲۳۵۰ میلی‌گرم
- مصرف در زنان: حدود ۱۸۱۰ میلی‌گرم
نکته جالب این بود که حتی پس از در نظر گرفتن فشار خون، این ارتباط همچنان باقی ماند.
این موضوع نشان می‌دهد که سدیم ممکن است از مسیرهایی فراتر از فشار خون بر مغز اثر بگذارد، مانند:
- افزایش التهاب
- اختلال در سد خونی-مغزی
- آسیب به رگ‌های کوچک مغز (به‌ویژه در ناحیه هیپوکامپ که مرتبط با حافظه است)
محدودیت‌های مطالعه
این تحقیق محدودیت‌هایی هم داشت:
- میزان مصرف سدیم بر اساس گزارش افراد بود و فقط یک‌بار اندازه‌گیری شد
- تغییرات رژیم غذایی در طول زمان بررسی نشد
- شرکت‌کنندگان عمدتاً سالم و با پیشینه اروپایی بودند، بنابراین نتایج ممکن است برای همه قابل تعمیم نباشد
- این یک مطالعه مشاهده‌ای است، بنابراین فقط ارتباط را نشان می‌دهد، نه رابطه علت و معلولی
این نتایج در زندگی واقعی چه معنایی دارد؟
با وجود محدودیت‌ها، این مطالعه به شواهد فزاینده‌ای اضافه می‌کند که نشان می‌دهد رژیم غذایی بر روند پیری مغز تأثیر دارد.
به‌طور میانگین، بزرگسالان حدود ۳۴۰۰ میلی‌گرم سدیم در روز مصرف می‌کنند، بیش از حد توصیه‌شده (۲۳۰۰ میلی‌گرم) و بسیار بیشتر از مقدار ایده‌آل (۱۵۰۰ میلی‌گرم).
بیشتر این سدیم از نمکدان نمی‌آید، بلکه از موارد زیر هم تامین میشود:
- غذاهای فرآوری‌شده
- غذاهای آماده و رستورانی
چگونه مصرف نمک را کاهش دهیم؟
چند راهکار ساده برای کاهش سدیم بدون افت طعم غذا:
- بیشتر در خانه غذا بپزید (غذاهای رستورانی معمولاً سدیم بالاتری دارند)
- برچسب مواد غذایی را بررسی کنید (نان، سوپ‌های آماده، سوسیس و تنقلات شور از منابع اصلی هستند)
- به‌جای نمک از ادویه‌ها و چاشنی‌ها استفاده کنید (سیر، آب‌لیمو، فلفل، سبزیجات معطر)
- مصرف غذاهای کامل را افزایش دهید (میوه‌ها، سبزیجات، حبوبات و مغزها)
این مطالعه نشان می‌دهد مردان سالمندی که سدیم بیشتری مصرف می‌کنند، ممکن است با سرعت بیشتری دچار افت حافظه شوند، اثری که مستقل از فشار خون است.
اگرچه این نتایج هنوز قطعی نیست، اما کاهش مصرف غذاهای فرآوری‌شده و پرنمک یک راهکار ساده و مؤثر برای حفظ سلامت قلب و احتمالاً مغز در بلندمدت محسوب میشود.
233233